Áp lực học đường & rối loạn tâm lý ở trẻ – Nỗi lo không thể xem nhẹ

Bên cạnh các bệnh lý thể chất như cận thị, cong vẹo cột sống hay béo phì, rối loạn tâm lý học đường đang trở thành một trong những mối lo hàng đầu với cha mẹ hiện đại. Áp lực thi cử, kỳ vọng từ gia đình, mối quan hệ bạn bè và sự bùng nổ của mạng xã hội khiến trẻ đối mặt với stress, lo âu, thậm chí trầm cảm ngay từ khi còn rất nhỏ.

Các dạng rối loạn tâm lý thường gặp ở trẻ đi học

• Rối loạn lo âu: Lo lắng quá mức về điểm số, thi cử, sợ đến lớp, sợ nói trước đám đông.
• Trầm cảm học đường: Buồn bã kéo dài, mất hứng thú học tập, thu mình, ngủ kém hoặc ngủ quá nhiều.
• Rối loạn giấc ngủ: Khó vào giấc, thức dậy mệt mỏi do căng thẳng.
• Rối loạn ăn uống: Ăn quá ít hoặc ăn vô độ khi căng thẳng.
• Bắt nạt học đường (bullying): Cả trực tiếp và trên mạng, để lại tổn thương tâm lý lâu dài.

Nguyên nhân phổ biến

• Kỳ vọng thành tích quá cao từ cha mẹ, thầy cô.
• Lịch học dày đặc, ít thời gian nghỉ ngơi và chơi.
• Thiếu kỹ năng quản lý cảm xúc và giải quyết xung đột.
• Ảnh hưởng của mạng xã hội, so sánh bản thân với bạn bè.
• Xung đột gia đình, thiếu sự kết nối với cha mẹ.

Dấu hiệu cảnh báo cha mẹ cần chú ý

Trẻ đột ngột thay đổi tính cách: cáu gắt, thu mình, ngại giao tiếp; hay than đau đầu, đau bụng không rõ nguyên nhân; kết quả học tập giảm sút; ăn, ngủ thất thường; né tránh đến trường; mất tự tin; hoặc xuất hiện những câu nói tiêu cực về bản thân.

Cha mẹ có thể làm gì để đồng hành cùng con?

• Lắng nghe không phán xét: Dành thời gian trò chuyện mỗi ngày, để con được chia sẻ mà không sợ bị la rầy.
• Điều chỉnh kỳ vọng: Đánh giá con bằng sự tiến bộ và nỗ lực, không chỉ bằng điểm số.
• Giữ cân bằng học – chơi – nghỉ: Đảm bảo trẻ ngủ đủ, vận động, có thời gian vui chơi không liên quan đến học tập.
• Xây dựng không gian học tập thoải mái: Góc học yên tĩnh, ánh sáng dịu, bàn ghế phù hợp giúp trẻ cảm thấy dễ chịu khi ngồi vào bàn.
• Hướng dẫn kỹ năng quản lý cảm xúc: Hít thở sâu, viết nhật ký, chia sẻ với người lớn tin cậy.
• Tìm kiếm hỗ trợ chuyên môn: Nếu các biểu hiện kéo dài trên 2 tuần và ảnh hưởng sinh hoạt, hãy đưa con đi khám chuyên khoa tâm lý/tâm thần nhi để được can thiệp kịp thời.

Một đứa trẻ khỏe mạnh không chỉ là trẻ có chiều cao, cân nặng đạt chuẩn, đôi mắt sáng hay tấm lưng thẳng – mà còn là trẻ có một tinh thần vui vẻ, được yêu thương và thấu hiểu mỗi ngày.

Nguồn tham khảo: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh (tamanhhospital.vn), Vinmec (vinmec.com), Viện Sức khỏe Tâm thần – Bệnh viện Bạch Mai, Báo Sức khỏe & Đời sống (suckhoedoisong.vn).