Chó Cắn Không Tiêm Vaccine: Nguy Cơ Tử Vong Từ Bệnh Dại

TL;DR: Một người phụ nữ đã tử vong sau khi bị chó lạ cắn nhưng từ chối tiêm vaccine phòng dại, thay vào đó dùng mẹo dân gian. Bệnh dại khi đã phát bệnh gần như không có cơ hội sống sót. Ba mẹ cần nắm rõ cách xử lý đúng khi trẻ hoặc người thân bị động vật cắn để tránh hậu quả đáng tiếc.

Câu chuyện đau lòng từ sự chủ quan

Mới đây, một trường hợp tử vong do bệnh dại đã gây xôn xao dư luận khi nạn nhân là một người phụ nữ bị chó lạ xông vào nhà cắn gây chảy máu. Thay vì đến cơ sở y tế tiêm vaccine phòng dại ngay lập tức, người phụ nữ này đã tin tưởng vào các bài thuốc dân gian truyền miệng. Khoảng 4 tháng sau, bà xuất hiện các triệu chứng của bệnh dại và không qua khỏi.

Đây không phải trường hợp đầu tiên và đáng buồn là có thể chưa phải trường hợp cuối cùng. Sự thiếu hiểu biết hoặc tâm lý chủ quan trước vết thương do động vật cắn vẫn đang âm thầm cướp đi sinh mạng của nhiều người, đặc biệt ở vùng nông thôn nơi trẻ em thường xuyên tiếp xúc với chó mèo.

Bệnh dại nguy hiểm đến mức nào?

Bệnh dại là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất thế giới. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh dại gây ra khoảng 59.000 ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu, trong đó hơn 95% xảy ra ở châu Á và châu Phi. Tại Việt Nam, theo số liệu từ Bộ Y tế, mỗi năm vẫn ghi nhận từ 70 đến 100 ca tử vong do bệnh dại, phần lớn do nạn nhân không tiêm vaccine sau khi bị cắn.

Điều đáng sợ nhất của bệnh dại là tỷ lệ tử vong gần như 100% sau khi các triệu chứng đã xuất hiện. Virus dại tấn công hệ thần kinh trung ương, gây ra các biểu hiện như sợ nước, sợ gió, co giật, rối loạn tâm thần trước khi dẫn đến tử vong. Không có phương pháp điều trị hiệu quả nào khi bệnh đã phát.

Vì sao mẹo dân gian không thể thay thế vaccine?

Nhiều gia đình, đặc biệt ở vùng nông thôn, vẫn lưu truyền các bài thuốc dân gian như đắp lá cây, uống thuốc nam hay nhờ thầy lang chữa vết thương do chó cắn. Tuy nhiên, không có bất kỳ bằng chứng khoa học nào chứng minh các phương pháp này có khả năng ngăn chặn virus dại xâm nhập vào cơ thể.

Virus dại lây truyền qua nước bọt của động vật nhiễm bệnh, đi vào cơ thể qua vết cắn và di chuyển dọc theo dây thần kinh lên não. Quá trình này diễn ra âm thầm trong giai đoạn ủ bệnh, có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng. Chính vì không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu nên nhiều người lầm tưởng mình đã khỏi hoặc không bị nhiễm bệnh.

Vaccine phòng dại hoạt động bằng cách kích thích hệ miễn dịch sản xuất kháng thể chống lại virus trước khi virus kịp tấn công não bộ. Đây là biện pháp duy nhất được khoa học chứng minh có hiệu quả phòng ngừa bệnh dại sau phơi nhiễm.

Ba mẹ cần làm gì ngay khi trẻ bị chó hoặc mèo cắn?

Khi trẻ hoặc bất kỳ thành viên nào trong gia đình bị động vật cắn, ba mẹ cần thực hiện ngay các bước sau:

1. Rửa vết thương ngay lập tức: Dùng xà phòng và nước sạch rửa vết thương liên tục trong ít nhất 15 phút. Đây là bước quan trọng giúp loại bỏ một phần virus tại chỗ.
2. Đến cơ sở y tế trong vòng 24 giờ: Không trì hoãn dù vết thương có vẻ nhỏ hay không chảy nhiều máu. Bác sĩ sẽ đánh giá mức độ nguy cơ và chỉ định tiêm vaccine hoặc huyết thanh kháng dại phù hợp.
3. Không tự ý xử lý bằng thuốc dân gian: Tuyệt đối không đắp lá cây, thuốc nam hay bất kỳ vật liệu nào lên vết thương vì có thể gây nhiễm trùng thêm và làm chậm quá trình điều trị y tế.
4. Theo dõi con vật gây ra vết thương: Nếu là chó mèo nuôi trong nhà, hãy theo dõi hành vi của chúng trong 10 ngày tiếp theo. Nếu chó mèo có biểu hiện bất thường hoặc chết, cần thông báo ngay cho cơ sở y tế.
5. Hoàn thành đầy đủ phác đồ tiêm: Vaccine phòng dại cần tiêm theo đúng lịch, thường gồm nhiều mũi trong vài tuần. Không được bỏ dở giữa chừng dù cảm thấy ổn.

Phòng bệnh từ xa: Bảo vệ trẻ trước nguy cơ bị cắn

Bên cạnh việc xử lý đúng cách khi đã bị cắn, ba mẹ cũng nên chủ động giảm nguy cơ bị cắn cho trẻ trong cuộc sống hàng ngày:

• Dạy trẻ không lại gần chó mèo lạ, đặc biệt khi chúng đang ăn hoặc có con nhỏ.
• Không để trẻ nhỏ chơi với chó mèo mà không có người lớn giám sát.
• Đưa thú nuôi trong nhà đi tiêm vaccine phòng dại đúng định kỳ theo hướng dẫn của thú y.
• Tránh tiếp xúc với động vật hoang dã hoặc động vật có biểu hiện bất thường.

Theo khuyến cáo của WHO, tiêm vaccine phòng dại trước phơi nhiễm (tức là tiêm phòng khi chưa bị cắn) cũng là lựa chọn đáng cân nhắc cho trẻ em sống ở vùng có nguy cơ cao hoặc thường xuyên tiếp xúc với động vật.

FAQ – Những câu hỏi ba mẹ thường gặp

Hỏi: Nếu con bị chó nhà quen cắn thì có cần tiêm vaccine không?

Trả lời: Có, vẫn cần đến cơ sở y tế để được tư vấn. Ngay cả chó nhà cũng có thể mang virus dại nếu chưa được tiêm phòng đầy đủ hoặc có tiếp xúc với động vật khác. Bác sĩ sẽ đánh giá cụ thể dựa trên tình trạng của con vật và mức độ vết thương.

Hỏi: Bao lâu sau khi bị cắn thì vẫn còn có thể tiêm vaccine hiệu quả?

Trả lời: Vaccine phòng dại sau phơi nhiễm vẫn có hiệu quả nếu tiêm trước khi bệnh phát. Tuy nhiên, càng tiêm sớm càng tốt. Lý tưởng nhất là trong vòng 24 giờ sau khi bị cắn. Đừng chờ đến khi có triệu chứng vì lúc đó đã quá muộn.

Hỏi: Trẻ nhỏ tiêm vaccine phòng dại có an toàn không?

Trả lời: Vaccine phòng dại hiện đại được đánh giá là an toàn cho mọi lứa tuổi, kể cả trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai. Các tác dụng phụ thường gặp chỉ là đau nhẹ tại chỗ tiêm, sốt nhẹ và mệt mỏi thoáng qua. Lợi ích của việc tiêm vaccine vượt xa so với bất kỳ rủi ro nào.

Nguồn: VnExpress Sức Khỏe