Quy định mới 2025: Mua thuốc kê đơn cần có đơn bác sĩ

TL;DR: Kể từ ngày 15/5/2025, các nhà thuốc bán lẻ thuốc kê đơn mà không có đơn của bác sĩ sẽ bị xử phạt lên đến 20 triệu đồng. Đây là quy định quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến thói quen mua thuốc của nhiều gia đình Việt Nam. Ba mẹ cần nắm rõ để chủ động bảo vệ sức khỏe cho cả nhà, đặc biệt là các bé.

Quy định mới về thuốc kê đơn có hiệu lực từ 15/5/2025

Bộ Y tế vừa ban hành quy định siết chặt việc kinh doanh thuốc kê đơn tại các nhà thuốc, quầy thuốc trên toàn quốc. Theo đó, bắt đầu từ ngày 15/5/2025, bất kỳ cơ sở bán lẻ thuốc nào tự ý bán thuốc thuộc danh mục kê đơn mà không có đơn thuốc hợp lệ từ bác sĩ sẽ đối mặt với mức phạt hành chính lên tới 20 triệu đồng.

Quy định này được đưa ra nhằm kiểm soát tình trạng lạm dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh và các loại thuốc có nguy cơ gây tác dụng phụ cao nếu sử dụng không đúng cách. Trước đây, không ít phụ huynh có thói quen ra nhà thuốc tự mua thuốc cho con theo kinh nghiệm hoặc theo lời khuyên từ người thân mà không qua thăm khám – điều này tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng.

Tại sao quy định này lại quan trọng với gia đình có con nhỏ?

Trẻ em không phải là người lớn thu nhỏ. Hệ miễn dịch, gan, thận và các cơ quan nội tạng của trẻ vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện, do đó phản ứng với thuốc cũng rất khác so với người trưởng thành. Việc tự ý cho trẻ dùng thuốc kê đơn mà không có chỉ định của bác sĩ có thể dẫn đến:

• Ngộ độc thuốc do dùng sai liều lượng theo cân nặng hoặc lứa tuổi
• Nhờn kháng sinh – một trong những vấn đề y tế nghiêm trọng toàn cầu hiện nay
• Che giấu triệu chứng bệnh thực sự, khiến việc chẩn đoán sau đó trở nên khó khăn hơn
• Phản ứng dị ứng nghiêm trọng nếu trẻ có địa cơ địa dị ứng chưa được phát hiện

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tình trạng kháng kháng sinh đang ảnh hưởng đến hàng triệu trẻ em mỗi năm trên toàn cầu, và một trong những nguyên nhân chính là việc sử dụng kháng sinh bừa bãi không theo chỉ định y tế.

Ba mẹ cần thay đổi thói quen mua thuốc như thế nào?

Thay đổi không có nghĩa là phức tạp hơn – mà là thông minh hơn vì con. Dưới đây là những bước thiết thực ba mẹ có thể áp dụng ngay:

1. Luôn giữ lại đơn thuốc cũ: Với các bệnh mãn tính hoặc tái phát theo mùa, đơn thuốc cũ có thể làm cơ sở để bác sĩ tham khảo, giúp tiết kiệm thời gian thăm khám.
2. Sử dụng dịch vụ tư vấn y tế trực tuyến: Nhiều bệnh viện và phòng khám hiện nay đã có dịch vụ khám từ xa, giúp ba mẹ nhận được đơn thuốc hợp lệ mà không cần đến trực tiếp cơ sở y tế.
3. Xây dựng tủ thuốc gia đình với thuốc không kê đơn: Các thuốc hạ sốt thông thường (như paracetamol đúng liều theo cân nặng), thuốc bù điện giải, thuốc sát trùng vết thương nhỏ… là những loại được phép mua không cần đơn và nên có sẵn tại nhà.
4. Không ngại hỏi dược sĩ: Dược sĩ tại nhà thuốc được đào tạo chuyên môn và có thể tư vấn về các lựa chọn thuốc không kê đơn phù hợp với triệu chứng nhẹ của trẻ.

Phân biệt thuốc kê đơn và thuốc không kê đơn – Ba mẹ cần biết

Để không bị lúng túng khi đến nhà thuốc, ba mẹ nên hiểu cơ bản sự khác biệt giữa hai nhóm thuốc này:

• Thuốc kê đơn (Rx): Là các loại thuốc chỉ được bán khi có đơn của bác sĩ, thường là kháng sinh, thuốc corticosteroid, thuốc điều trị bệnh mãn tính, thuốc có nguy cơ lệ thuộc cao… Trên bao bì thường có ký hiệu hoặc ghi chú rõ ràng.
• Thuốc không kê đơn (OTC): Là các loại thuốc được phép mua và sử dụng mà không cần đơn, thường dùng cho các triệu chứng nhẹ và phổ biến như ho, sổ mũi, đau đầu, tiêu hóa nhẹ…

Khi không chắc chắn, nguyên tắc vàng là hỏi dược sĩ hoặc liên hệ bác sĩ thay vì tự đoán. Sức khỏe của con không đánh đổi được bằng sự tiện lợi nhất thời.

Thói quen chăm sóc sức khỏe toàn diện – Không chỉ dừng ở thuốc

Nhân dịp quy định mới này có hiệu lực, đây cũng là thời điểm lý tưởng để ba mẹ nhìn lại bức tranh sức khỏe tổng thể của con. Nhiều vấn đề sức khỏe phổ biến ở trẻ em – từ suy giảm miễn dịch, hay ốm vặt đến các vấn đề về tư thế, thị lực – thực chất có thể được phòng ngừa hiệu quả thông qua lối sống lành mạnh và môi trường học tập, sinh hoạt phù hợp.

Ví dụ, tư thế ngồi học sai không chỉ gây gù vẹo cột sống mà còn ảnh hưởng đến hô hấp, tuần hoàn và sự phát triển toàn diện của trẻ. Tương tự, khoảng cách mắt – sách không đúng trong thời gian dài là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến cận thị học đường – căn bệnh đang gia tăng đáng lo ngại ở trẻ em Việt Nam. Phòng bệnh vẫn luôn tốt hơn chữa bệnh – và điều này hoàn toàn nằm trong tầm tay của ba mẹ.

FAQ – Những câu hỏi ba mẹ hay thắc mắc

Hỏi: Nếu con đang dùng thuốc kê đơn từ đơn cũ, ba mẹ có cần xin đơn mới không?

Trả lời: Có. Đơn thuốc thường chỉ có giá trị trong một khoảng thời gian nhất định (thường là 5 ngày đến 1 tháng tùy loại thuốc). Nếu con cần tiếp tục dùng thuốc, ba mẹ nên đưa con đi tái khám để bác sĩ đánh giá lại và cấp đơn mới, tránh tình trạng dùng thuốc kéo dài không được giám sát.

Hỏi: Nhà thuốc từ chối bán thuốc không kê đơn thông thường có đúng không?

Trả lời: Không đúng. Quy định mới chỉ áp dụng với danh mục thuốc kê đơn. Các thuốc thông thường như paracetamol đơn chất, oresol bù điện giải, thuốc nhỏ mắt thông thường… vẫn được bán tự do. Nếu nhà thuốc từ chối bán thuốc OTC mà không có lý do chính đáng, ba mẹ có quyền phản ánh đến cơ quan quản lý dược phẩm địa phương.

Hỏi: Trong trường hợp khẩn cấp ban đêm, con sốt cao mà không có đơn thuốc, phải làm sao?

Trả lời: Thuốc hạ sốt chứa paracetamol hoặc ibuprofen (dạng đơn chất, đúng liều theo cân nặng) thuộc nhóm không kê đơn và hoàn toàn có thể mua được tại nhà thuốc trực 24/24 mà không cần đơn. Đây chính là lý do ba mẹ nên luôn chuẩn bị sẵn tủ thuốc gia đình cơ bản. Nếu trẻ có triệu chứng nghiêm trọng hơn, hãy đưa trẻ đến phòng cấp cứu ngay thay vì tự mua thuốc.

Nguồn: VnExpress Sức Khỏe