7 Thói Quen Xấu Gây Đột Quỵ Ba Mẹ Cần Biết Ngay

TL;DR: Đột quỵ không chỉ xảy ra ở người cao tuổi mà ngày càng trẻ hóa do lối sống thiếu lành mạnh. Các bác sĩ tại Mỹ đã xác định 7 thói quen sinh hoạt phổ biến làm tăng đáng kể nguy cơ đột quỵ. Thay đổi những thói quen này sớm chính là cách bảo vệ não bộ hiệu quả nhất cho cả ba mẹ lẫn con cái.

Đột quỵ không còn là bệnh của người già

Nhiều ba mẹ thường nghĩ đột quỵ chỉ xảy ra với ông bà, người lớn tuổi. Thực tế đáng lo ngại hơn nhiều: theo Tổ chức Đột quỵ Thế giới (World Stroke Organization), mỗi năm toàn cầu ghi nhận khoảng 12,2 triệu ca đột quỵ mới, trong đó tỷ lệ người dưới 55 tuổi ngày càng gia tăng. Tại Việt Nam, Bộ Y tế ước tính có hơn 200.000 người bị đột quỵ mỗi năm, và đáng chú ý là độ tuổi mắc bệnh đang trẻ hóa rõ rệt.

Nguyên nhân chủ yếu không phải do gen di truyền mà đến từ lối sống hằng ngày. Tin vui là những yếu tố này hoàn toàn có thể thay đổi được nếu ba mẹ biết sớm.

Thói quen số 1: Ít vận động và ngồi quá nhiều

Lối sống tĩnh tại là kẻ thù thầm lặng của não bộ. Khi cơ thể ít vận động, máu lưu thông kém, huyết áp tăng dần và mỡ máu tích tụ – tất cả đều là tiền đề cho cơn đột quỵ. Nghiên cứu đăng trên tạp chí Stroke (Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, 2022) cho thấy những người ngồi hơn 8 tiếng mỗi ngày có nguy cơ đột quỵ cao hơn 47% so với người vận động đều đặn.

Giải pháp thực tế: Ba mẹ hãy đứng dậy đi lại ít nhất 5 phút sau mỗi giờ ngồi, và cố gắng tích lũy 150 phút vận động vừa phải mỗi tuần như khuyến nghị của WHO.

Thói quen số 2: Chế độ ăn nhiều muối, nhiều đường và đồ chế biến sẵn

Bữa ăn hằng ngày ảnh hưởng trực tiếp đến mạch máu não. Thức ăn nhanh, đồ chế biến sẵn, nước ngọt có gas thường chứa lượng natri và đường vượt ngưỡng cho phép, kéo theo huyết áp tăng cao và xơ vữa động mạch – hai yếu tố nguy cơ hàng đầu của đột quỵ.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), huyết áp cao là nguyên nhân của gần 50% các ca đột quỵ. Ba mẹ nên ưu tiên rau xanh, cá, hạt ngũ cốc nguyên cám và hạn chế tối đa đồ ăn đóng gói trong thực đơn gia đình.

Thói quen số 3: Ngủ không đủ giấc hoặc rối loạn giấc ngủ

Giấc ngủ không chỉ giúp phục hồi năng lượng mà còn là thời gian não bộ và hệ tim mạch tự sửa chữa. Thiếu ngủ mãn tính làm tăng viêm nhiễm hệ thống, rối loạn nhịp tim và tạo điều kiện hình thành cục máu đông.

Hội Giấc ngủ Hoa Kỳ (American Academy of Sleep Medicine) khuyến nghị người trưởng thành cần ngủ từ 7 đến 9 tiếng mỗi đêm. Đặc biệt, chứng ngưng thở khi ngủ – tình trạng khá phổ biến nhưng ít được phát hiện – có liên quan mật thiết đến nguy cơ đột quỵ tăng gấp đôi.

Thói quen số 4: Hút thuốc, uống rượu bia và căng thẳng kéo dài

Ba yếu tố này thường đi cùng nhau trong lối sống hiện đại nhiều áp lực. Nicotine trong thuốc lá làm co mạch máu và tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Rượu bia khi dùng quá mức làm tăng huyết áp và rối loạn nhịp tim. Căng thẳng mạn tính kích thích hormone cortisol khiến mạch máu bị tổn thương theo thời gian.

Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), người hút thuốc có nguy cơ đột quỵ cao gấp 2 lần so với người không hút. Bỏ thuốc lá ở bất kỳ độ tuổi nào cũng mang lại lợi ích rõ ràng cho não bộ chỉ sau vài tuần.

Thói quen số 5: Bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo sớm và không kiểm tra sức khỏe định kỳ

Nhiều người bận rộn với con cái và công việc đến mức quên chăm sóc bản thân. Huyết áp cao, tiểu đường type 2, cholesterol xấu tăng cao – tất cả đều không có triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu nhưng âm thầm phá hoại mạch máu não hàng ngày.

Bác sĩ khuyến nghị ba mẹ nên đo huyết áp ít nhất mỗi 6 tháng một lần và kiểm tra tổng quát hằng năm sau tuổi 35. Nhận biết sớm các dấu hiệu tiền đột quỵ như tê yếu nửa người, méo miệng đột ngột, nói khó – và gọi cấp cứu ngay – có thể cứu sống và giảm thiểu di chứng đáng kể.

Câu hỏi thường gặp từ ba mẹ

• Hỏi: Con tôi ngồi học nhiều, liệu trẻ em có nguy cơ đột quỵ không?
  Đáp: Trẻ em rất hiếm bị đột quỵ do xơ vữa mạch máu, nhưng thói quen ngồi lâu, ít vận động từ nhỏ chính là nền tảng cho bệnh tim mạch và đột quỵ khi trưởng thành. Khuyến khích con vận động ít nhất 60 phút mỗi ngày là đầu tư dài hạn cho sức khỏe não bộ.
• Hỏi: Tôi 35 tuổi, có cần lo về đột quỵ chưa?
  Đáp: Hoàn toàn nên chú ý từ bây giờ. Các yếu tố nguy cơ như huyết áp cao, thừa cân, hút thuốc có thể tích lũy tổn thương mạch máu từ nhiều năm trước khi đột quỵ xảy ra. Kiểm tra sức khỏe định kỳ và điều chỉnh lối sống từ tuổi 30 giúp giảm nguy cơ rõ rệt.
• Hỏi: Ngoài 7 thói quen trên, còn điều gì quan trọng khác cần lưu ý?
  Đáp: Duy trì cân nặng hợp lý, kiểm soát tốt bệnh tiểu đường nếu đã mắc, và không tự ý dừng thuốc điều trị huyết áp cũng là những yếu tố quan trọng không kém. Trao đổi thẳng thắn với bác sĩ về lịch sử sức khỏe cá nhân để có kế hoạch phòng ngừa phù hợp nhất.

Nguồn: VnExpress Sức Khỏe